Maciej Morawski – Prezes Honorowy Stowarzyszenia w latach 2015-2021

Maciej Morawski – Warszawa, 11 czerwca 2008 r.
Fot. Mariusz Kubik

Maciej Dzierżykraj-Morawski (ur. 20 września 1929 r. w Poznaniu, zm. 6 czerwca 2021 r. w Paryżu) – dziennikarz, publicysta, bloger, działacz emigracyjny. Wieloletni paryski korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, w latach 2015-2021 prezes honorowy Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego z siedzibą w Warszawie.

Maciej Morawski – wypowiedź z okazji 60-lecia Rozgłośni Polskiej RWE w Monachium
(30 czerwca 2012 r.)


Mariusz Kubik

Syn dyplomaty i polityka Kajetana Dzierżykraj-Morawskiego i Marii z Turnów; brat Hieronima Morawskiego, Marii Barbary Ledóchowskiej i Magdaleny Morawskiej.

Dzieciństwo w Jurkowie
Fot. Archiwum Macieja Morawskiego

Po latach w Jurkowie (2007)

Dzieciństwo spędził w Jurkowie.

Podczas II wojny światowej przebywał w Małej Wsi k. Grójca, następnie w Warszawie. Działał w służbie sanitarnej Armii Krajowej, pod szyldem Polskiego Czerwonego Krzyża. Na początku sierpnia 1944 r. doznał szoku z późniejszymi konsekwencjami zdrowotnymi, w wyniku okrucieństw popełnianych w domu rodzinnym przy ul. Zimorowicza 4 przez tzw. „Brygadę Kamińskiego”.

W powstaniu warszawskim zginęła jego siostra Magdalena – łączniczka dowódcy Zgrupowania „Radosław”. Wcześniej, podczas okupacji niemieckiej działała w Kedywie i kontrwywiadzie Armii Krajowej.

Maciej Morawski przy grobie siostry Magdy
– Warszawa, Cmentarz Wojskowy na Powązkach, 22 czerwca 2009 r.

Fot. Mariusz Kubik

Od września 1944 r. w AK w Belsku koło Grójca, w Drużynie Łączności „Pyry”. Od wiosny 1945 r. był członkiem OMTUR-u w Kościanie, w porozumieniu z grupą byłych AK-owców, która wówczas kierowała głównymi organizacjami politycznymi i władzami miasta (grupę tę władze zlikwidowały dopiero jesienią 1948 r.). W Kościanie zdał też maturę (styczeń 1946 r.). Następnie w Poznaniu, gdzie studiował krótko psychologię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Jednak w tym samym roku wyjechał do swego ojca i przebywał odtąd na emigracji we Francji.

Fot. Archiwum Macieja Morawskiego

Studiował na Wydziale Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu w Paryżu (Licence es Sciences Sociales CATHO), Akademii Handlowej w Paryżu, następnie w Instytucie Wyższych Studiów Europejskich Uniwersytetu w Strasburgu (był tam stypendystą Kolegium Komitetu Wolnej Europy, 1953-1954).

Maciej Morawski – portret namalowany przez Józefa Czapskiego
(fotografia z 2011 roku)

Fot. Mariusz Kubik
Jeden z listów Józefa Czapskiego do Macieja Morawskiego

Fot. Archiwum Macieja Morawskiego
Maciej Morawski – marzec 2018 r.

Fot. Mariusz Kubik

Z końcem 1954 r. Kolegium odmówiło mu stypendium doktoranckiego w wyniku nadesłanego donosu (inspirowanego zapewne przez służby specjalne bloku komunistycznego), jakoby miał on być w 1945 r. w Kościanie komunistą oraz, że jest homoseksualistą (takie zniesławiające donosy były częste w epoce „McCarthyzmu”, w okresie tzw. „polowania na czarownice”).

Fot. Archiwum Macieja Morawskiego

Był (po Janie Kułakowskim) prezesem w latach 1955-1965 polskiego Zjednoczenia Młodzieży Chrześcijańsko-Społecznej (sekcji polskiej Międzynarodówki Młodych Chrześcijańskich Demokratów). Współredagował następnie „Le Nouvel Horizon”, pracował we francuskich bankach, był działaczem społecznym, dziennikarzem „Journal des Finances”. Współpracował z biurami paryskimi Komitetu Wolnej Europy i Radia Wolna Europa.

W okresie pracy dla paryskiego biura Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa

Fot. Archiwum Macieja Morawskiego
Legitymacja Macieja Morawskiego w RWE (wydana 1 października 1966 r.)

Fot. Archiwum Lechosława Gawlikowskiego
Tadeusz Parczewski, płk Marian Czarnecki, Maciej Morawski
– w służbie Rozgłośni Polskiej RWE


Fot. Archiwum Macieja Morawskiego

Od 1955 r. „wolny strzelec” (współpracował wówczas z późniejszym dyrektorem Sekcji Polskiej RWE Zygmuntem Michałowskim) a następnie wieloletni korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Paryżu (1965-1992), bliski współpracownik Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Jeden z najlepszych polskich korespondentów informacyjnych RWE, z tego być może powodu był przedmiotem ostrych ataków ze strony propagandy PRL (m.in. zarzut szpiegostwa), w wyniku nagonek i pogróżek jego żona, Jadwiga z Żeromskich, zaniemogła.

Z Janem Nowakiem-Jeziorańskim w ówczesnej warszawskiej siedzibie Stowarzyszenia RWE

Fot. Archiwum Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół
Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Jan Nowak-Jeziorański (2.10.1914 – 20.01.2005)

Fot. Archiwum Macieja Morawskiego
Z Janem Nowakiem-Jeziorańskim i Władą Majewską

Fot. Archiwum Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół
Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Z Lechosławem Gawlikowskim – dziennikarzem, publicystą,
pierwszym zastępcą Dyrektora Rozgłośni Polskiej RWE Marka Łatyńskiego,
przebywającym od lat 70. XX w. na emigracji w Niemczech.
Warszawa, 20 stycznia 2016 r.

ⓒ Fot. Mariusz Kubik; Archiwum Macieja Morawskiego

Jako dziennikarz paryskiego biura RWE, Morawski zasłynął przede wszystkim ze swych, prowadzonych w latach 80. na antenie w sposób nowatorski, bezpośredni i przyjacielski, wywiadów radiowych z działaczami „Solidarności” i czołówką ówczesnego polskiego życia politycznego i kulturalnego.

Fot. Archiwum Waldemara Kuczyńskiego
Z przywódcą NSZZ „Solidarność”, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla
i późniejszym prezydentem RP, Lechem Wałęsą

Fot. Facebook Lecha Wałęsy, czerwiec 2021 r.
/ Archiwum Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego

Dorywczy współpracownik paryskiej „Kultury” (np. nowele pt.: „Jacek” i „Champs Elysées”). Był członkiem Polskiego Komitetu Ruchu Europejskiego i współpracownikiem paryskiej delegatury Rządu RP na Wychodźstwie.

Egzemplarz paryskiej „Kultury” (wyd. wrzesień 1963 r.)
z opowiadaniem Macieja Morawskiego pt. „Jacek”

Fot. Archiwum Mariusza Kubika
Jedna z licznych wizyt w Instytucie Literackim w Maisons-Laffitte, w siedzibie „Kultury”

Fot. Mariusz Kubik
Z Henrykiem Giedroyciem (bratem Jerzego)
w Instytucie Literackim w Maisons-Laffitte: w siedzibie „Kultury” (2008)

Fot. Mariusz Kubik
1, avenue Corneille, Maisons-Laffitte – pierwsza siedziba redakcji miesięcznika „Kultura”

Fot. Mariusz Kubik
91, avenue de Poissy, Maisons-Laffitte – siedziba redakcji miesięcznika „Kultura”

Fot. Mariusz Kubik
W dawnym gabinecie Jerzego Giedroycia, w siedzibie paryskiej „Kultury”

Fot. Archiwum Mariusza Kubika
Przy grobach Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego
Le Mesnil-le-Roi

Fot. Archiwum Mariusza Kubika

Od 1994 r. był członkiem Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie, a od 2015 r. do śmierci – prezesem honorowym tej organizacji.

A. Ross Johnson (9.10.1939 – 6.02.2021)

Fot. Archiwum Macieja Morawskiego

W 1994 r. założył w Warszawie Klub im. Giorgio La Pira (Dialog ponad podziałami). Kierował też m.in. Polskim Funduszem Humanitarnym we Francji, opiekującym się Domem Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego w Lailly-en-Val.

Z Tadeuszem Mazowieckim

Fot. Mariusz Kubik

Był Kawalerem Zakonu Maltańskiego, paryskim przedstawicielem Towarzystwa Polska-Francja w Paryżu (towarzystwo zabiegało o większą obecność Francji w Polsce i Polski we Francji). Członek Rady Fundacji im. Kościelskich i Stowarzyszenia Wolnego Słowa.

Kaplica Saint-Blaise-des-Simples – mauzoleum Jeana Cocteau
Milly-la-Forêt, 6 października 2016 r.


Fot. Mariusz Kubik

Został odznaczony Krzyżem Armii Krajowej (Londyn 1967), Złotym Krzyżem Zasługi (Londyn), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Warszawa, luty 1995 r.), Medalem „Zasłużony dla tolerancji” (2006), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2007). Laureat nagrody im. Świętego Brata Alberta. 9 listopada 2001 r. otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta i Gminy Krzywiń.

Kawaler francuskiego Orderu „Arts et Lettres” (9 grudnia 2016 r. odebrał w Paryżu komandorię tego orderu, przyznaną przez minister kultury Republiki Francuskiej).

W Paryżu

Fot. Mariusz Kubik

W 2007 r., nakładem Instytutu im. Stefana Grota-Roweckiego w Lesznie ukazała się książka Teresy Masłowskiej, poświęcona Morawskiemu pt.: Łącznik z Paryża (ISBN 83-921389-9-6; wydanie 2, uzupełnione pt. Łącznik z Paryża – Rzecz o weteranie zimnej wojny, Instytut im. Stefana Grota – Roweckiego, Leszno 2009 [właśc. 2008]; wydanie 3, uzupełnione: kwiecień 2019).

W Jurkowie, w stroju Kawalera Maltańskiego
(obchody 80. rocznicy urodzin, wrzesień 2009 r.)

ⓒ Fot. Mariusz Kubik
W Kościanie, nad rzeką Obrą
(obchody 80. rocznicy urodzin, wrzesień 2009 r.)

ⓒ Fot. Mariusz Kubik
Z dziennikarką Teresą Torańską i jej małżonkiem w Warszawie
(obchody 80. rocznicy urodzin, wrzesień 2009 r.)

ⓒ Fot. Mariusz Kubik

We wrześniu 2009 r., z okazji 80. rocznicy urodzin Morawskiego odbyły się obchody rocznicowe: w Centre du Dialogue w Paryżu, oraz w Kościanie, Jurkowie, Krzywiniu i Warszawie – w ówczesnej siedzibie Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Maciej Morawski w ówczesnym warszawskim Klubie Stowarzyszenia RWE
im. Aliny Perth-Grabowskiej – luty 2016 r.
– prezentacja pierwszego tomu dzienników

pt. „Dwa brzegi. Zapiski weterana zimnej wojny”

ⓒ Fot. Mariusz Kubik

W latach 2015-2017 nakładem Instytutu im. Stefana Grota-Roweckiego ukazał się czterotomowy wybór jego dzienników pt.: Dwa brzegi. Zapiski weterana zimnej wojny, publikowanych pierwotnie na jego stronie internetowej, założonej przez Stowarzyszenie w 2009 roku ( https://morawskimaciej.wordpress.com ).

Maciej Morawski w XVI dzielnicy Paryża,
niedaleko swego mieszkania przy rue du Général-Grossetti

ⓒ Fot. Mariusz Kubik

Mieszkał w Paryżu, w XVI dzielnicy (13 rue Mesnil, 1 rue Largillière oraz 3, a później 5 rue du Général-Grossetti); trzy ostatnie lata życia spędził w Domu św. Kazimierza – zasłużonej polskiej placówce dla osób starszych, w której niegdyś mieszkał i gdzie zmarł m.in. Cyprian Kamil Norwid (119 rue du Chevaleret).

W Domu św. Kazimierza przy rue du Chevaleret w Paryżu – 1 stycznia 2020 r.

ⓒ Fot. Mariusz Kubik

Zmarł 6 czerwca 2021 r., w godzinach porannych, w paryskim szpitalu uniwersyteckim Pitié Salpêtrière. Pogrzeb odbył się 11 czerwca 2021 r. Mszę świętą pogrzebową odprawiono w kościele Notre Dame de l’Assomption przy ulicy Saint-Honoré, w pierwszej dzielnicy Paryża; ceremonia pochówku odbyła się kilka godzin później na cmentarzu w Lailly-en-Val, niedaleko Orleanu.

Kościół Notre Dame de l’Assomption w Paryżu (11 czerwca 2021 r.)

ⓒ Fot. Hanna Zaworonko

Maciej Morawski spoczywa w grobie rodzinnym, wraz z rodzicami – w nekropolii, gdzie znajdują się groby licznych działaczy emigracji niepodległościowej.

MARIUSZ KUBIK

Maciej Morawski przy grobie ojca, Kajetana Morawskiego (1892-1973)
Lailly-en-Val, 5 grudnia 2008 r.

© Fot. Mariusz Kubik
Cmentarz w Lailly-en-Val k. Orleanu, 16 maja 2009 r. Maciej Morawski przy pomnikach z inskrypcjami w językach francuskim i polskim. Pierwszy poświęcony jest spoczywającym tu „wielu polskim uchodźcom politycznym, którzy pozostali we Francji po II wojnie światowej dzięki pomocy Wysokiego Komisarza do Spraw Uchodźców ONZ i władz francuskich. Od 1958 roku znajdowali schronienie w Domu Polskiego Funduszu Humanitarnego w Lailly-en-Val”. Drugi pomnik poświęcony został pamięci polskich lotników: Henryka Tadeusza Czyżyka, Jana Danieluka, Kazimierza Gałata, Jana Kabulskiego i Albrechta Pagieły z Dywizjonu 300 Royal Air Force, poległych w locie bojowym w Lailly-en-Val 26 lipca 1944 r.

© Fot. Archiwum Macieja Morawskiego

Zobacz także:

Maciej Morawski (1929-2021) – Strona na Facebooku

Maciej Morawski – Widziane z Paryża [strona internetowa wraz z blogiem]



Powrót do tekstu głównego

Powrót do strony głównej

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s